Ở chốn thương trường, khi tài lộc dâng cao, người ta dễ sinh tâm kiêu mạn. Một khi việc thuận, lòng liền tưởng rằng tất cả đều do mình xoay chuyển. Lời nói dần cao, ánh mắt dần ngạo, xem nhẹ người khác, xem thường đạo lý.
Nhưng lẽ vô thường chưa từng vì ai mà dừng lại. Hôm nay đứng trên đỉnh cao, ngày mai có thể đã rơi xuống vực sâu. Khi biến cố ập đến, không kịp xoay trở; khi người thân cận quay lưng; khi tiền tài tan như khói… lúc ấy con người mới thấy mình nhỏ bé.
Đến khi ấy, cái gọi là bản lĩnh bấy lâu, hóa ra chỉ là lớp vỏ. Bóc ra rồi, bên trong là một tâm trí rối loạn. Người từng không tin trời đất, nay lại run tay cầu khấn. Không phải vì đã hiểu, mà vì đã đến đường cùng.
Nhưng kẻ hiểu đời, không đợi đến lúc mất mới học cách giữ. Họ biết rằng: mưu sự là việc của người, nhưng thành bại lại còn tùy thời thế. Chỉ biết mưu mà không biết kính, thì mưu sâu mấy cũng hóa thành tự phụ. Chỉ biết cầu mà không biết sửa mình, thì cầu nhiều cũng vô ích.
Người nông nổi, khi thuận thì quên trời.
Người từng trải, khi thuận lại càng dè dặt.
Không đợi sóng lớn mới lo chèo chống.
Không đợi mất hết mới quay đầu nhìn lại.
Thắng bại ở đời vốn là lẽ thường. Nhưng người giữ được tâm chính, dù ở đỉnh cao hay đáy thấp cũng không loạn. Lúc có không kiêu, lúc mất không hoảng. Đó mới là bản lĩnh thật.
Những điều ấy, cổ nhân đã luận rõ trong đạo xử thế. Từ phép thuận theo tự nhiên của Lão Tử, đến những bài học về nhìn thời thế, giữ mình trong biến động được ghi lại trong Cổ học tinh hoa. Tất cả đều chỉ về một điểm: biết mình là ai giữa dòng đời biến đổi.
KẺ BIẾT KHIÊM LÚC ĐẮC THỜI, MỚI LÀ NGƯỜI GIỮ ĐƯỢC LÂU DÀI.
Chớ đợi đến khi cùng đường mới tìm đạo.
Chớ đợi đến khi vỡ mộng mới học cách cúi đầu.
Giữ một niệm khiêm cung khi đang thuận.
Nuôi một tâm ngay thẳng giữa danh lợi.
Khi ấy, vận có đổi, lòng cũng không loạn.
Không cần cầu cạnh, phúc cũng tự đến.
Muốn hiểu sâu đạo lý “mưu – thành”, thuận – nghịch,
không thể chỉ dựa vào một đời trải nghiệm ngắn ngủi.
Phải học từ trí tuệ đã được đúc kết qua nghìn năm.
